.

مقاله ها

سرزمین تیوری دسیسه

 

اگر کسی افغانستان را سرزمین تیوری دسیسه توصیف کند، مبالغه نکرده است. در این جا هر حادثه‌ی ریز و درشت را به قدرت‌های بزرگ ربط می‌دهند. مشکل تنها در مردم عوام نیست. حتا برخی از تحصیل کرده‌گان این دیار هم به جای بررسی علل یک حادثه، همه چیز را به طراحی قدرت‌های بزرگ نسبت می‌دهند و دیگر زحمت فکرکردن به خود نمی‌دهند. 

واکنش برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی به ترور جنرال عبدالرازق این بود که نیروهای مأموریت حمایت قاطع او را کشته‌اند. در حالی که هیچ عقل سلیمی چنین چیزی را باور نمی‌کند. این شایعه چنان فراگیر شد که داکتر عبدالله رییس اجرایی به آن در نشست شورای وزیران واکنش نشان داد. روشن است که جنگ نرم استخبارات برخی از کشورها هم در گسترش این شایعه نقش داشت، ولی نمی‌توان انکار کرد که تیوری دسیسه حتا در میان باسوادان این دیار نیز طرف‌دار دارد. هیچ یک از آنانی که قتل جنرال رازق را به مأموریت حمایت قاطع نسبت دادند، ‌در مورد سابقه‌ی جنرال رازق چیزی نمی‌دانستند.

جنرال رازق متعلق به عشیره‌ی اچکزی قندهار بود. او شبکه‌های حمایتی عشیره‌ای برای خودش درست کرده بود و به کمک روابط عشیره‌ای از صفوف طالبان معلومات دریافت می‌کرد و مواضع امنیتی شهر قندهار را تحکیم. او علاوه بر این که یک رهبر نظامی بود، در نقش یک رهبر عشیره‌ای نیز فعالیت می‌کرد و این دو نقش را به نحوی ترکیب کرده بود. محمداشرف غنی که شعار مبارزه با جزایر قدرت را در کمپین انتخاباتی و آغاز ریاست جمهوری‌اش مطرح کرده بود، به زودی متوجه شد که نمی‌تواند از جنرال رازق عبور کند. جنرال رازق هم می‌دانست که رهبران حکومت وحدت ملی نمی‌توانند از او عبور کنند. او در مصاحبه‌ای باری گفت که صرف بزرگان عشایری قندهار صلاحیت برکناری او را دارند. او در مناسبات قدرت میان عشایر قندهار جایگاه خود را یافته بود و از اعتماد به نفس بالایی برخوردار بود.

امریکایی‌ها همیشه از جنرال عبدالرازق به عنوان متحدشان یاد می‌کردند. او امنیت کاروان‌های اکمالاتی نیروهای ناتو در قندهار و مصونیت مناطق اطراف پایگاه این نیروها را به دوش داشت. در ابتدای تشکیل نظم سیاسی پس از طالبان، احمدولی کرزی برادر کوچک حامد کرزی، متحد محلی نیروهای ناتو در قندهار بود و اطلاعات تاکتیکی در اختیار آنان می‌گذاشت. اداره‌های نظامی و استخباراتی امریکا در قندهار به احمدولی کرزی متکی بودند. پس از او نقش جنرال عبدالرازق در قندهار افزایش یافت. شبکه‌های عشیره‌ای او،‌ مصونیت نیروهای ناتو را در قندهار تضمین کرده بود. یکی از مقام‌های ناتو در قندهار پس از حادثه‌ی ترور جنرال عبدالرازق گفت که آنان شاید بسیاری از منابع اطلاعاتی‌شان از دست بدهند و ناگزیر اند که در نبود جنرال عبدالرازق با وضعیت دشوار مقابله کنند.

جنرال عبدالرازق در مورد سروصداهای عده‌ای از نماینده‌گان پارلمان که خواستار بازنگری موافقت‌نامه‌ی امنیتی و دفاعی افغانستان و ایالات متحده بودند، واکنش جدی نشان داد و گفت که این نوع صداها منافع بیگانه‌گان را بازتاب می‌دهد. او حتا با حامد کرزی در این مورد هم‌صدا نشد. کرزی را ولی‌نعمت جنرال عبدالرازق می‌دانند. او همیشه از موضع‌گیری‌های حامد کرزی حمایت می‌کرد و منتقدان رییس جمهور سابق را دوست نداشت. اما جنرال رازق در مورد موافقت‌نامه‌ی امنیتی و دفاعی و روابط افغانستان با امریکا، ‌با نظرات حامد کرزی موافق نبود. جنرال عبدالرازق بارها گفته بود که نظرات حامد کرزی در مورد حضور نظامی امریکا در افغانستان و آینده‌ی همکاری‌های امنیتی دو کشور را به سود افغانستان نمی‌داند. او حضور نظامی امریکا را در افغانستان نیاز اجتناب‌ناپذیر می‌دانست. نظرات جنرال عبدالرازق در مورد گروه طالبان نیز بسیار روشن بود. او در آخرین مصاحبه‌اش با طلوع می‌گوید که طالبان متحدان پاکستان هستند و برای ویرانی افغانستان می‌کوشند. او به گفتگو با طالبان از موضع قدرت باور داشت. بسیاری از کشورهای دنیا هم روی جنرال عبدالرازق حساب می‌کردند و او را نماینده‌ی بخشی از مردم قندهار میدانستند.

بسیاری از آنانی که نظرات دسیسه را در مورد قتل جنرال عبدالرازق مطرح می‌کنند، یا به این معلومات دسترسی ندارند یا خودشان را زحمت نمی‌دهند. از آن‌جایی که تیوری دسیسه مثل قرص آرامش‌بخش است و انسان را از زحمت تفکر رهایی می‌بخشد، ‌در میان مردمان کشورهای جهان سوم، ‌از جمله کشور ما بسیار خریدار دارد. در این کشور حتا آنانی که خودشان را صاحب فکر می‌دانند و اعلام می‌کنند که رسالت رهبری جامعه را دارند،‌ نیز از خواندن و فکر کردن می‌هراسند. امتناع از تفکر، سبب شده است که حتا بسیاری از دانشگاه خوانده‌گان این دیار، به تیوری دسیسه پناه ببرند.

مواردی بوده است که شایعه و تیوری دسیسه، موجب راه‌پیمایی‌های خشونت‌بار و مشکلات کلان شده است. شاید رییس اجرایی هم با در نظر داشت همین موضوع تلاش کرد که به شایعه‌ها و نظرات دسیسه در مورد ترور جنرال عبدالرازق پاسخ بگوید. اما در این وسط باید یک واقعیت دیگر را هم فراموش نکنیم و آن کم‌کاری نهادهای دولتی در رساندن معلومات است. نهادهای دولتی به دلیل ضعف‌های ساختاری و قواعد دست‌وپاگیر و در مواردی هم به دلایل سیاسی معلومات دقیق در اختیار رسانه‌ها قرار نمی‌دهند. حتا گزارش‌های نهادهای دولتی که محرم هم نیست،‌ نشر نمی‌شود. تا حال حکومت گزارش‌های هیات حقیقت‌یاب حوادث تروریستی را نشر نکرده است. شاید گزارش نهادهای دولتی درمورد ترور جنرال رازق هم نشر نشود. امتناع نهادهای دولتی از اطلاع‌رسانی دقیق هم در گسترش شایعه و تیوری دسیسه بی‌تاثیر نبوده است. روشن است که در نبود اطلاعات دقیق، سلطنت شایعه بر اذهان مستحکم می‌شود.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی