.

مقاله ها

د سولې له هڅو سره سره پر طالبانو پوځي فشارونه ډېرېږي

 

له یوې خوا د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد له طالبانو او نورو مختلفو ډلو سره د افغان جګړې ختمولو په پار د سولې مذاکراتو پیلولو په موخه په خپل درییم سفر راوتلی دی، بل لور ته د طالبانو پر وړاندې د نړیوالو ځواکونو بریدونه هم پراخ شوي دي. د بلومبرګ ویبپاڼې د یوې مقالې له مخې، په هلمند کې تېره اوونۍ د امریکا په یوه هوایي برید کې د طالبانو د یو مهم غړي وژل کېدل ددې ښکاروندويي کوي چې د دې ډلې پر وړاندې د امریکا فشارونه ډېر شوي دي.

که څه هم په دې وروستیو کې د هوایي بریدونو له امله تر ټولو ډېر ملکیان زیانمن شوي دي خو افغان او امریکایي چارواکو په جلاجلا ډول ویلي چې د طالبانو پر وړاندې یې د هوایي او ځمکنیو عملیاتو زیاتوالی له دې امله دی چې د سولې احتمالي خبرو کې له پیاوړي دریځه ګډون وکړي. دوی وایي چې ښایي د دې ډلې پر وړاندې بریدونه لا پراخ کړي. په ورته وخت کې د چاور ډېری کارپوهان په دې باور دي چې په دې بریدونو کې که د ملکیانو ژوند ته جدي پاملرنه وشي اغېزمن به ثابت شي، ځکه د دوی په وینا که چېرې پر طالبانو پوځي او ډیپلوماټیک فشارونه زیات شي نو ژر به د سولې خبرو ته حاضر شي.

 

مقام امریکایی: تعداد طالبان بیش از۶۰ هزار است

 

جنرال ریچارد کلارک، نامزد فرماندهی عملیات های ویژۀ ایالات متحده در نشست استعماعیه کمیتۀ خدمات تسلیحاتی سنای امریکا، شمار طالبان را در افغانستان بیش از ۶۰ هزار تن گفته‌است. مکینزی و جنرال ریچارد کلارک، نامزد عملیات‌های ویژۀ در نشست استعماعیه کمیتۀ خدمات تسلیحاتی سنای ایالات متحده حضور یافتند.

اما هنگامی که جنرال مکینزی از بن بست در جنگ یاد کرد، شماری از سناتوران این وضعیت را نا امید کننده خواندند. در این نشست نامزد فرماندهی عملیات‌های ویژۀ می‌گوید که طالبان ۶۰ هزار جنگجو دارند، آمار که نزدیک به سه برابر آمارهای داده پیش از این است؛ زیرا مقام‌های امریکایی به شمول این جنرال شمار طالبان را درگذشته در حدود ۲۰ هزار تن گفته بودند.

جنرال مکینزی به این باور است که یک راه حل سیاسی که منجر به گفتگوها با طالبان شود، مسألۀ کلیدی است.او همچنان هشدار داد که نیروهای امریکایی نباید همانند گذشته بگونۀ شتابزده از افغانستان بیرون شوند؛ زیرا به گفتۀ او نیروهای افغان تاکنون آماده دفاع از خود شان نیستند و این روش نیست که چه زمانی این کار را خواهند کرد.

این گفته‌ها درحالی ابراز می‌شوند پاکستان می‌گوید که رییس جمهور امریکا از اسلام آباد خواسته‌است تا در روند صلح افغانستان همکاری کند. وزیراطلاعات پاکستان می‌گوید که رییس‌جمهور دانلد ترمپ در نامه‌ای از عمران خان، نخست وزیر پاکستان خواسته‌است تا طالبان را بر میز گفتگوهای صلح بکشاند.

 

ترامپ: امریکا مصروف مذاکرات بسیار قوی به خاطر آوردن صلح در افغانستان است

 

دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده امریکا، گفته است که کشورش مصروف «مذاکرات بسیار قوی» به خاطر آوردن صلح در افغانستان است. رییس جمهور امریکا روز پنج‌شنبه که در جمعی از خبرنگاران در فلوریدای امریکا صحبت می‌کرد، همزمان افزود که او هنوز نمی‌داند که این مذاکرات موفقانه به انجام خواهد رسید یا خیر؟

ترامپ گفته است: «ما اکنون در حال مذاکرات بسیار جدی در افغانستان هستیم که شاید بسیاری مردم در مورد آن چیزی ندانند، این بار اول خواهد بود. ببینیم که چه اتفاق می‌افتد، اگر موفق شود بسیار یک چیز بزرگ خواهد بود و از آن خرسند خواهم شد.»

او گفت که مذاکرات در مورد آوردن صلح در افغانستان جریان دارد و دیده شود که آیا در افغانستان صلح خواهد آمد یا خیر.

ترامپ این گفته‌ها را در حالی مطرح می‌کند که زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه وزارت خارجه امریکا در روند صلح افغانستان، تلاش‌های پیوسته‌ای را به خاطر کشاندن پای طالبان به میز مذاکره آغاز کرده است. آقای خلیل‌زاد در جریان این تلاش‌ها با نماینده‌گان گروه طالبان نیز دیدار و گفتگو کرده است.

آقای خلیل‌زاد گفته است که امیدوار است که دولت افغانستان و گروه طالبان تا پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ۳۱ حمل سال آینده به توافق صلح دست پیدا کنند.

پلان صلح حکومت افغانستان اعلان شد

 

 

رییس‌جمهور اشرف غنی در دومین روز نشست ژنو پلان صلح‌اش را اعلام کرد که در آن ۱۲ نفر به عنوان هیأت مذاکره کننده‌ی صلح به ریاست سلام رحیمی، رییس دفتر مقام ریاست‌جمهوری تعیین شده است. آقای غنی در سخنرانی‌اش گفت که روند صلح حد اقل پنج سال طول می‌کشد و انتخابات ۳۱ حمل سال آینده برای انتخاب یک رییس‌جمهور مشروع که بتواند این روند را اجرایی کند، کلیدی است.

از سویی هم، در پلان صلح اشرف غنی به آینده‌ی پروسه‌ی صلح به مالکیت افغان‌ها تأکید شده و گفته شده است که «حکومت وحدت ملی به خاطر رسیدن به صلح در آستانه‌ی استعجالیت واقعی است.» در این پلان صلح آمده است که حکومت افغانستان در جستجوی صلحی است که بر اساس آن طالبان بخشی از یک جامعه‌ی مردم‌سالار و همه‌شمول شوند. حکومت افغانستان برای صلح با طالبان پیشنهاد کرده است که «حقوق تمامی اتباع افغانستان به شمول زنان بر اساس قانون اساسی رعایت گردد.»

همچنان «پذیرفتن قانون اساسی کشور یا تعدیل آن بر اساس احکام قانون اساسی»، «پیش‌برد فعالیت‌های خدمات ملکی و نیروهای امنیتی و دفاعی، مطابق به قانون» و «جلوگیری از فعالیت شبکه‌های تروریستی خارجی و سازمان‌های مخرب خارجی» از دیگر نکاتی است که به‌عنوان پیشنهاد مطرح شده است.

اشرف غنی در پلان صلح خود آورده است که افغانستان باید مستقل باشد و برای منافع کوتاه‌مدت نباید صلح پایدار قربانی شود زیرا «این کار باعث می‌شود که خشونت‌های گذشته به صورت گسترده دوباره تازه شود و نسل‌های حال و آینده به بدبختی و ویرانی مواجه شوند.»

بورد مشورتی

رییس‌جمهور غنی همچنان از ایجاد بورد مشورتی برای صلح خبر داده است. در بخشی از پلان صلح حکومت افغانستان آمده است: «برای این‌که اجماع مطمیین شود و برای تیم مذاکره کننده مسیر مشخص گردد، من همچنان ایجاد یک گروهی از افراد متنوع منحیث بورد مشورتی رییس‌جمهور تشکیل می‌دهم تا در جریان مذاکرات صلح در مورد موضوعات حساس به رییس‌جمهور مشوره دهد.»

بورد مشورتی صلح دارای ۹ کمیته است. کمیته‌ی رهبران سیاسی، کمیته‌ی احزاب سیاسی، کمیته‌ی امور جوانان، کمیته‌ی امور زنان، کمیته‌ی علما، کمیته‌ی رهبران ولایتی، کمیته‌ی جامعه مدنی و فرهنگی، کمیته‌ی سکتور خصوصی و کمیته‌ی مهاجرین و کوچی‌ها از کمیته‌های بورد مشورتی صلح است.

این کمیته در حالی ایجاد شده است که پیشتر، نگرانی‌ها از ایجاد یک اداره‌ی موازی با شورای عالی صلح ابراز شده بود. پس از آن اشرف غنی اعلام کرد که این بورد موازی با شورای عالی صلح نیست. در پلان صلح حکومت افغانستان آمده است که ساختار شورای عالی صلح تغییر می‌کند و این شورا متمرکز بر آگاهی عامه می‌شود.

عبدالله: حقوق بشر در روند صلح اصل است

در همین حال، عبدالله عبدالله، رییس اجرایی حکومت افغانستان در دومین روز نشست ژنو اعلام کرد که هرگونه توافق صلح باید بر مبنای اساسات دموکراتیک باشد و افغانستان پساصلح «از جمله اولویت‌های ما است.» آقای عبدالله در بخشی از صحبت‌های خود گفت که روند صلح باید همه‌جانبه و تحت حاکمیت افغان‌ها باشد و در آن حقوق بشر به ویژه حقوق زنان اصل است.

آقای عبدالله گفت: «صلح بدون قید و شرط نخواهد بود. صلح یک تخیل خواهد بود هرگاه تصور شود که دست‌آوردهای سال‌های اخیر از دست خواهد رفت.»

پلان صلح حکومت افغانستان در حالی اعلام شده است که زلمی خلیل‌زاد، نماینده‌ی ویژه‌ی وزارت امور خارجه‌ی امریکا برای صلح افغانستان مذاکرات مستقیم با طالبان را آغاز کرده و تا کنون برای چندین بار با نمایندگان این گروه در قطر دیدار کرده است.

پس از شروع مذاکرات آقای خلیل‌زاد با طالبان، طرح تشکیل حکومت موقت و تعویق انتخابات ریاست‌جمهوری نیز مطرح شد. رهبران حکومت وحدت ملی در واکنش به آن به برگزاری به موقع انتخابات ریاست‌جمهوری تأکید دارند.

 

د سولې عالي شورا لغوه کېږي او دنده به یې په ارګ کې یو کوچنی ټیم پر مخ وړي

 

 

ځینی سرچینو ویلي چې ولسمشر په همدې تړاو له ګلبدین حکمتیار، یونس قانوني، عطامحمد نور، اسماعیل خان، صلاح الدین رباني، استاد سیاف او ځینو نورو کسانو سره لیدلي او مشورې یې ورسره کړې دي.

ولسمشر دا ګام له هغه وروسته اخلي چې د سولې لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت استازي زلمي خلیلزاد له طالبانو سره مخامخ خبرې پیل کړې او ویل کېږي چې نوموړی د دې خبرو په تړاو ولسمشر او د سولې عالي شورا ته معلومات نه ورکوي. دوې ورځې وړاندې د سولې عالي شورا مرستیالې حبیبې سرابي هم ویلي وو چې د افغان سولې پروسه د دوی له واکه وتلې ده. هغې زیاته کړې وه چې د مسکو تر غونډې وروسته دا ورته جوته شوې ده چې دا پروسه د دوی په واک کې نه ده. آغلې سرابي دغه راز ویلي وو چې د ژنیو غونډې ته هم چې د افغان سولې په اړه به خبرې پکې کېږي، د دوی استازي نه دي  وربلل شوي.

د سولې عالي شورا چې کلونه کلونه یې فعالیت کړی، د سولې په برخه کې هېڅ لاسته راوړنه نه لري. له حزب اسلامي سره تر سولې وروسته ګلبدین حکمتیار هم ویلي وو چې له دوی سره په سوله کې د سولې عالي شورا هېڅ رول نه درلود. له بله اړخه د سولې عالي شورا پر مشرانو او اداري مسوولینو د فساد تورونه هم دي. ویل کېږي چې له سولې عالي شورا سره په شوو مرستو کې میلیونونه ډالره فساد هم شوی دی.  د دې شورا د دار الانشاء رييس هم څو ورځې وړاندې له دندې استعفا وکړه، خو لامل یې څرګند نه شو.

له سیاسي مشرانو سره د ولسمشر په خبرو کې دا اندېښنه هم یاده شوې چې که د سولې عالي شورا لغوه کېږي، نو د دې شورا غړي به وزګار پاتې شي چې په دې سره به ولسمشر په راتلونکو ټاکنو کې زیان وکړي. ځینو کسانو ولسمشر ته ویلي چې د سولې عالي شورا له لغوه کولو وروسته دې دغه کسان  د خپلو مشاورینو په توګه وګوماري.

د مسیر معلومات ښيي چې د انجنیر حکمتیار په شمول، ځینو کسانو د سولې عالي شورا د لغوه کولو ملاتړ کړی او د عطامحمد نور په ګډون یې بیا ځینو مخالفت کړی دی. داسې ویل کېږي چې امریکايي چارواکي هم د سولې عالي شورا د کار دوام نه غواړي او غوره ګڼي چې دا شورا لغوه شي.